Đánh giá kết quả phẫu thuật điều trị sỏi đường mật trong gan - Đặng , Công Thanh; Lê , Quốc Phong; Võ , Xuân Đạt; Từ, Như Hoàng (Tạp chí Y Dược Huế, 2026)
Đặt vấn đề: Sỏi trong gan là bệnh lý phổ biến tại Đông Nam Á, đặc trưng bởi tiến triển phức tạp, nhiều biến chứng và khó khăn trong điều trị. Hai vấn đề quan trọng nhất sau phẫu thuật là tỷ lệ sót sỏi và tái phát cao. Nghiên cứu nhằm đánh giá kết quả phẫu thuật điều trị sỏi đường mật trong gan. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu tiến cứu mô tả trên 105 bệnh nhân sỏi trong gan được phẫu thuật từ 10/2020 đến 4/2023 tại Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế và Bệnh viện Trung ương Huế. Kết quả: Tuổi trung bình 55,9 ± 12,6; nữ chiếm 69,5%; tỷ lệ phẫu thuật lại 72,4%. Triệu chứng thường gặp gồm đau hạ sườn phải (94,3%), sốt (41,9%), vàng da (29,5%). Biến chứng trước mổ gồm nhiễm trùng đường mật cấp 68,6%, xơ teo gan 38,1% và áp xe hóa 21,9%. Sỏi khu trú gan trái đơn thuần 53,3%; 81% có sỏi ngoài gan. Các phương pháp phẫu thuật: mở ống mật chủ lấy sỏi 46,7%; cắt gan 44,8%; nối mật - ruột 8,6%. Thời gian mổ ngắn nhất ở nhóm mở ống mật chủ (150 phút, IQR 100 - 170) và dài nhất ở nhóm nối mật - ruột (195,6 ± 49,8 phút. Biến chứng sau mổ 29,5%, gồm nhiễm trùng vết mổ 21%, áp xe tồn lưu 6,7% và rò mật 2,9%; tỷ lệ biến chứng cao nhất ở nhóm cắt gan (44,7%) và thấp nhất ở nhóm mở ống mật chủ (14,3%). Tỷ lệ sạch sỏi hoàn toàn đạt 61%; cao nhất ở nhóm cắt gan (76,6%) và thấp nhất ở nhóm nối mật - ruột (44,4%). Tái phát sỏi gặp ở 32,8%; thấp nhất nhóm cắt gan (19,4%) và cao nhất nhóm nối mật - ruột (75%). Sỏi gan phải và sỏi hai bên có tỷ lệ sót sỏi cao hơn so với sỏi gan trái. Hồi quy đơn biến cho thấy xơ teo thùy gan, sỏi lan tỏa ≥ 3 hạ phân thùy và cắt gan liên quan đến nguy cơ sót sỏi. Hồi quy đa biến ghi nhận cắt gan là yếu tố độc lập làm giảm nguy cơ sót sỏi sau mổ 0,3 lần. Kết luận: Cắt gan, đặc biệt cắt thùy gan trái, là phương pháp an toàn và hiệu quả trong điều trị sỏi trong gan, giúp cải thiện tỉ lệ sạch sỏi và giảm tái phát. Ở các trường hợp sỏi lan tỏa, sỏi hai bên hoặc phẫu thuật lại, cần phối hợp linh hoạt nhiều kỹ thuật và phương tiện hỗ trợ trong-sau mổ.