Tóm tắt

Đặt vấn đề: Lupus ban đỏ hệ thống (SLE) là bệnh viêm hệ thống mạn tính và gây tổn thương ở nhiều cơ quan. Tổn thương tim có thể gặp trong nhiều dạng như viêm màng ngoài tim, viêm cơ tim, bệnh động mạch vành, hoặc rối loạn nhịp tim, và có thể dẫn đến các biến chứng nặng nề, thậm chí tử vong. Mục tiêu: Nghiên cứu đặc điểm tổn thương tim ở bệnh nhân SLE và tìm hiểu mối liên quan giữa các tổn thương tim với các yếu tố liên quan. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang và hồi cứu trên 38 bệnh nhân SLE được chẩn đoán theo tiêu chuẩn SLICC 2012 đang điều trị tại Bệnh viện Trung ương Huế và Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế từ 12/2024 đến 6/2026. Kết quả: Qua nghiên cứu 38 bệnh nhân, tổn thương da, thận, huyết học gặp với tỷ lệ 50 - 75%, biểu hiện tổn thương tim gặp với tỷ lệ 13,1 - 23,7%. Triệu chứng cơ năng tổn thương tim thường gặp là khó thở (18,4%), đau ngực (5,3%). Biểu hiện điện tâm đồ (ECG) hay gặp là nhịp tim nhanh (23,7%) với 88,9% nhịp nhanh xoang và hay gặp ở bệnh nhân có ban cánh bướm (p = 0,013) và nhạy cảm ánh sáng (p = 0,004). Siêu âm tim có tràn dịch màng ngoài tim (13,1%), hở van tim (13,1%) với hở van 2 lá nhiều hơn hở van 3 lá (8,6% so với 5,7%), nhóm có tràn dịch màng ngoài tim có tỷ lệ tế bào lympho thấp hơn (9,2 ± 5,9 so với 21,5 ± 10,9) và chỉ số SLEDAI cao hơn (17,6 ± 8,7 so với 9,6 ± 4,4) nhóm không có tràn dịch màng ngoài tim. Kết luận: Tổn thương tim trong SLE ít gặp hơn các tổn thương ở da, thận, huyết học, miễn dịch. Khó thở là triệu chứng cơ năng hay gặp nhưng không đặc hiệu, không có mối liên quan với các yếu tố khác. Nhịp tim nhanh là tổn thương hay gặp trên ECG, dù không đặc hiệu nhưng có thể là dấu hiệu của đợt bùng phát bệnh hoặc viêm cơ tim và có mối liên quan với các tổn thương da cấp tính. Tràn dịch màng ngoài tim là biểu hiện thường gặp nhất trên siêu âm tim và là biểu hiện của viêm màng ngoài tim trong đợt tiến triển bệnh, liên quan với hoạt động bệnh cao theo chỉ số SLEDAI và giảm tỷ lệ tế bào lympho.