Tóm tắt
Đặt vấn đề: Viêm tụy cấp (VTC) là một bệnh lý nội khoa cấp cứu với nhiều biến chứng nghiêm trọng. Việc tiên lượng sớm giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm tử vong. Các thang điểm như MGS (Modified Glasgow Score) và BISAP (Bedside Index for Severity in Acute Pancreatitis) được sử dụng rộng rãi để đánh giá mức độ nặng và tiên lượng biến chứng VTC.
Mục tiêu: Nghiên cứu nhằm mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và biến chứng VTC, đồng thời so sánh giá trị tiên đoán của hai thang điểm MGS và BISAP trong tiên lượng biến chứng và tử vong ở bệnh nhân VTC.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên 57 bệnh nhân VTC nhập viện tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa từ tháng 06/2022 đến tháng 08/2023. Mỗi bệnh nhân được đánh giá bằng điểm BISAP trong 24 giờ đầu và MGS sau 48 giờ nhập viện. Các thông tin lâm sàng, cận lâm sàng, biến chứng và kết cục được thu thập và phân tích.
Kết quả: Tuổi trung bình là 41,91 ± 13,34; nam giới chiếm 70,2%; nguyên nhân hàng đầu là rượu (56,1%). Tỉ lệ biến chứng tại chỗ là 73,8%, chủ yếu là tụ dịch quanh tuỵ (66,7%). MGS ≥ 3 có AUC 0,86 trong tiên đoán suy cơ quan, với độ nhạy 64,29% và độ đặc hiệu 91,49%. BISAP ≥ 3 có AUC 0,83, độ nhạy 42,86% và độ đặc hiệu 93,02%. Trong tiên lượng tử vong, cả MGS và BISAP đều có AUC cao (0,92 và 0,97 tương ứng), với độ nhạy 100% cho cả hai, nhưng BISAP có độ đặc hiệu cao hơn.
Kết luận: Cả MGS và BISAP đều có giá trị cao trong tiên lượng biến chứng và tử vong do VTC. BISAP có thể áp dụng hiệu quả tại tuyến cơ sở trong sàng lọc sớm bệnh nhân nặng, trong khi MGS có giá trị cao trong môi trường bệnh viện với khả năng theo dõi sau 48 giờ.
| Đã xuất bản | 25-12-2025 | |
| Toàn văn |
|
|
| Ngôn ngữ |
|
|
| Số tạp chí | Tập 15 Số 7 (2025) | |
| Phân mục | Nghiên cứu | |
| DOI | 10.34071/jmp.2025.7.25 | |
| Từ khóa | viêm tụy cấp, BISAP, MGS, mức độ nặng, biến chứng, tử vong Acute pancreatitis, BISAP, MGS, severity, complications, mortality |
công trình này được cấp phép theo Creative Commons Attribution-phi thương mại-NoDerivatives 4.0 License International .
Bản quyền (c) 2025 Tạp chí Y Dược Huế
Xiao AY, Tan ML, Wu LM, Asrani VM, Windsor JA, Yadav D, et al. Global incidence and mortality of pancreatic diseases: a systematic review, meta-analysis, and metaregression of population-based cohort studies. Lancet Gastroenterol Hepatol. 2016;1(1):45–55.
Cristine IB, Badiu D. Mortality prognostic factors in acute pancreatitis. J Med Life. 2016;9:413–8.
Machicado JD, Papachristou GI, Saluja AK, Yadav D. Mortality in acute pancreatitis with persistent organ failure is determined by the number, type, and sequence of organ systems affected. United European Gastroenterol J. 2021;9(2):139–49.
Khanna AK, Meher S, Prakash S, Tiwary SK, Singh U, Srivastava A, et al. Comparison of Ranson, Glasgow, MOSS, SIRS, BISAP, APACHE-II, CTSI scores, IL-6, CRP, and procalcitonin in predicting severity, organ failure, pancreatic necrosis, and mortality in acute pancreatitis. HPB Surg. 2013;2013:1–10.
Gao W, Yang HX, Ma CE. The value of BISAP score for predicting mortality and severity in acute pancreatitis: a systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2015;10(6):e0130412.
Chauhan R, Saxena N, Kapur N, Kardam D. Comparison of modified Glasgow-Imrie, Ranson, and APACHE II scoring systems in predicting the severity of acute pancreatitis. Pol Przegl Chir. 2023;94(1):8–15.
Li Y, Zhang J, Zou J. Evaluation of four scoring systems in prognostication of acute pancreatitis for elderly patients. BMC Gastroenterol. 2020;20(1):1–7.
Nguyễn Trọng Hiếu. Nghiên cứu giá trị của protein phản ứng C (CRP) và bảng điểm Imrie trong tiên lượng viêm tuỵ cấp. Tạp chí Khoa học Tiêu hoá Việt Nam. 2007;2(7):437–42.
Kiat TTJ, Gunasekaran SK, Junnarkar SP, Low JK, Woon W, Shelat VG. Are traditional scoring systems for severity stratification of acute pancreatitis sufficient? Ann Hepatobiliary Pancreat Surg. 2018;22(2):105–15.
Phạm Ngọc Tiến, Tạ Văn Lân, Phan Đức Duy. Nghiên cứu so sánh giá trị thang điểm Japanese severity score cải tiến với các thang điểm BISAP, Ranson và Imrie trong tiên lượng nặng viêm tuỵ cấp. Tạp chí Y học TP. Hồ Chí Minh. 2017;21(6):206–10.
Venkatesh NR, Kiran S, Madhu CP, Kumar P, Rao M, Sreeramulu PN. Comparison of different scoring systems in predicting the severity of acute pancreatitis: a prospective observational study. Cureus. 2020;12(2):e7000.
Biberci Keskin E, Taşlıdere B, Koçhan K, Gülen B, İnce AT, Şentürk H. Comparison of scoring systems used in acute pancreatitis for predicting major adverse events. Gastroenterol Hepatol. 2020;43(4):193–9.
Wu B-U, Johannes RS, Sun X, Tabak Y, Conwell DL, Banks PA. Early prediction of mortality in acute pancreatitis:
a large population-based study. Gut. 2008;57:1698–703.
Mounzer R, Langmead CJ, Wu B-U, Evans AC, Bishehsari F, Muddana V, et al. Comparison of existing clinical scoring systems to predict persistent organ failure in patients with acute pancreatitis. Gastroenterology. 2012;142(6):1476–82.
Koutroumpakis E, Wu B-U, Bakker OJ, et al. Admission hematocrit and rise in blood urea nitrogen at 24 h outperform other laboratory markers in predicting persistent organ failure and pancreatic necrosis in acute pancreatitis: a post hoc analysis of three large prospective databases. Am J Gastroenterol. 2015;110:1707–16.
Singh VK, Wu B-U, Bollen TL, et al. A prospective evaluation of the BISAP score in assessing mortality and intermediate markers of severity in acute pancreatitis. Am J Gastroenterol. 2009;104:966–71.
Van den Berg FF, de Bruijn AC, van Santvoort HC, Issa Y, Boermeester MA. Early laboratory biomarkers for severity in acute pancreatitis: a systematic review and meta-analysis. Pancreatology. 2020;20:1302–1311.