Tóm tắt
Đặt vấn đề: Thiếu máu thiếu sắt là một vấn đề sức khỏe phổ biến, ảnh hưởng đến hàng triệu trẻ em trên toàn cầu, đặc biệt ở trẻ dưới 5 tuổi tại các nước đang phát triển (Tổ chức Y tế thế giới 2016). Việc phát hiện và điều trị sớm rất quan trọng.
Mục tiêu: Tìm hiểu một số yếu tố liên quan đến mức độ nặng của thiếu máu thiếu sắt ở trẻ em từ 6 tháng đến 5 tuổi.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên 109 trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi được chẩn đoán thiếu máu thiếu sắt tại Trung tâm Nhi - Bệnh viện Trung Ương Huế và Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế, từ tháng 03/2024 đến tháng 10/2024. Phỏng vấn mẹ, thăm khám trực tiếp trẻ dựa trên bộ câu hỏi soạn sẵn và thu thập kết quả tổng phân tích tế bào máu ngoại vi, sắt huyết thanh và ferritin huyết thanh. Kết quả nghiên cứu được xử lý và phân tích bằng phần mềm SPSS 27.
Kết quả: Mô hình hồi quy logistic đơn biến cho thấy các yếu tố có liên quan với mức độ nặng của thiếu máu thiếu sắt bao gồm: kinh tế gia đình cận nghèo - nghèo (OR = 4,77; 95% CI 1,79 - 12,75; p < 0,05); tiền sử sinh non (OR = 3,98; 95% CI 1,18 - 13,35; p < 0,05); cân nặng lúc sinh thấp (OR = 4,50; 95% CI 1,18 - 17,20; p < 0,05); tiền sử tiêu chảy kéo dài (OR = 4,71; 95% CI 1,35 - 16,37; p < 0,05); tiền sử viêm phổi (OR = 4,38; 95% CI 1,53 - 12,52; p < 0,05); suy dinh dưỡng (OR = 4,56; 95% CI 1,52 - 13,73; p < 0,05). Phân tích đa biến cho thấy chỉ có kinh tế gia đình, tiền sử viêm phổi, tiền sử tiêu chảy kéo dài là các yếu tố liên quan độc lập.
Kết luận: Các yếu tố liên quan đến mức độ nặng của thiếu máu thiếu sắt là kinh tế cận nghèo – nghèo, tiền sử viêm phổi và tiền sử tiêu chảy kéo dài.
| Đã xuất bản | 28-06-2026 | |
| Toàn văn |
|
|
| Ngôn ngữ |
|
|
| Số tạp chí | Tập 16 Số 3 (2026) | |
| Phân mục | Nghiên cứu | |
| DOI | 10.34071/jmp.2026.3.1246 | |
| Từ khóa | Thiếu máu thiếu sắt, thiếu máu, trẻ em Iron deficiency anemia, anemia, children |
công trình này được cấp phép theo Creative Commons Attribution-phi thương mại-NoDerivatives 4.0 License International .
Bản quyền (c) 2026 Tạp chí Y Dược Huế
World Health Organization. Nutritional anaemias: tools for effective prevention and control. World Health Organization; 2016.
Beard. J. Iron deficiency alters brain development and functioning. J Nutr. 2003; 133(5 Suppl 1): 1468S-1472S.
Gedfie S., Getawa S., Melku M. Prevalence and Associated Factors of Iron Deficiency and Iron Deficiency Anemia Among Under-5 Children: A Systematic Review and Meta-Analysis. Glob Pediatr Health. 2022; 9:2333794X221110860.
Bộ Y tế, Viện Dinh Dưỡng Quốc Gia. Số liệu điều tra về vi chất dinh dưỡng năm 2014-2015; 2015; [1]. Nguồn từ: https://chuyentrang.viendinhduong.vn/vi/so-lieu-thong-ke/so-lieu-dieu-tra-ve-vi-chat-dinh-duong-2014---2015.html
Rocha E. M. B., Lopes A. F., Pereira S. M., Leone C., Abreu L. C., Vieira P. D., et al. Iron deficiency anemia and its relationship with socioeconomic vulnerability. Revista Paulista De Pediatria. 2020; 38.
Choi H. J., Lee H. J., Jang H. B., Park J. Y., Kang J. H., Park K. H., et al. Effects of maternal education on diet, anemia, and iron deficiency in Korean school-aged children. BMC Public Health. 2011; 11, 870.
Võ Thị Xuân Hương, Nguyễn Đức Trí, Lê Văn Khoa, Trần Đức Long. Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và một số yếu tố liên quan đến mức độ thiếu máu ở trẻ thiếu máu thiếu sắt từ 6 tháng đến 60 tháng tại Bệnh viện Nhi đồng Cần Thơ. Tạp chí Y Dược học Cần Thơ. 2024; (74): 132- 8.
Howard C. T., De Pee S., Sari M., Bloem M. W., Semba R. D. Association of diarrhea with anemia among children under age five living in rural areas of Indonesia. Journal of Tropical Pediatrics, 2007, 53(4), 238–244.
Gedfie S, Getawa S, Melku M. Prevalence and Associated Factors of Iron Deficiency and Iron Deficiency Anemia Among Under-5 Children: A Systematic Review and Meta-Analysis. Glob Pediatr Health. 2022 Jul 6;9:2333794X221110860.
Hess SY, Owais A, Jefferds MED, Young MF, Cahill A, Rogers LM. Accelerating action to reduce anemia: Review of causes and risk factors and related data needs. Ann N Y Acad Sci. 2023 May;1523(1):11-23.
Bộ Y Tế. Thiếu máu, xếp loại, chẩn đoán và điều trị. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh lý huyết học; 2022.
Trần Xuân Tuấn, Nguyễn Văn Sơn. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và một số yếu tố liên quan đến thiếu máu thiếu sắt ở bệnh nhân từ 2 tháng đến 60 tháng tại Bệnh viện A Thái Nguyên. Tạp chí khoa học và công nghệ Đại học Thái Nguyên; 2022; 227(14); 22-27.
Nguyễn Thị Điệp. Nghiên cứu các đặc điểm lâm sàng, xét nghiệm và kết quả điều trị thiếu máu thiếu sắt ở trẻ dưới 5 tuổi [Luận văn Thạc sĩ]. Huế: Trường Đại học Y Dược, Đại học Huế; 2019.
Nguyễn Thị Trang, Nguyễn Ngọc Sáng, Vũ Văn Quang, Nguyễn Thị Ngọc Thuỷ. Đặc điểm dịch tễ học lâm sàng và một số yếu tố liên quan đến thiếu máu thiếu sắt ở trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi. Tạp chí Y học Việt Nam. 2021; 194 - 199.
Nguyễn Xuân Quang, Phan Thị Thanh Bình, Phạm Thị Lam Liên, Ngô Thanh Tú, Lê Thị Loan.Thực trạng thiếu máu thiếu sắt ở trẻ em dưới 5 tuổi điều trị tại khoa nhi Bệnh viện Đa khoa Đức Giang. Y học cộng đồng. 2023; 76:20-3.
Singer C. E., Biciuşcă V., Abdul-Razzak J., Popescu I. A. S., Geormăneanu C., Singer M. M. Associated factors in pediatric patients admitted with severe iron-deficiency anemia in the last seven years - the experience of a single pediatric unit. Rom J Morphol Embryol. 2023; 64(3): 419-426.
Vendt N., Grünberg H., Leedo S., Tillmann V., Talvik T. Prevalence and causes of iron deficiency anemias in infants aged 9 to 12 months in Estonia. Medicina. 2007; 43(12), pp. 947.
Saputra N. W., Kusumawardani T., Muryawan M. H. The Relationship between Iron Deficiency Anemia and Pneumonia in Children Age 6 Months – 5 Years. Medica Hospitalia: Journal of Clinical Medicine. 2022;9(1):75-80.
Rahman M. S., Mushfiquee M., Masud M. S., Howlader T. Association between malnutrition and anemia in under-five children and women of reproductive age: Evidence from Bangladesh Demographic and Health Survey 2011. PLoS One. 2019; 14(7): e0219170.
Zhao B, Sun M, Wu T, Li J, Shi H, Wei Y. The association between maternal anemia and neonatal anemia: a systematic review and meta-analysis. BMC pregnancy and childbirth. 2024; 24(1), pp. 677.
Benson A. E., Lo J. O., Caughey A. B. Iron Deficiency and Iron Deficiency Anemia During Pregnancy-Opportunities to Optimize Perinatal Health and Health Equity. JAMA Network Open. 2024; 7(8), pp. e2429151-
e2429151.
Choi H. J., Lee H. J., Jang H. B., Park J. Y., Kang J. H., Park K. H., et al. Effects of maternal education on diet, anemia, and iron deficiency in Korean school-aged children. BMC Public Health. 2011; 11, 870.